Premier Tusk w Wieluniu: „Niech ten rok szkolny będzie rokiem wrażliwości, szacunku i walki z pogardą”

Inauguracja w cieniu historii – Wieluń symbolem pamięci

Pierwszego września, w dniu który na zawsze pozostanie w polskiej świadomości jako moment wybuchu najtragiczniejszego konfliktu w dziejach ludzkości, premier Donald Tusk wziął udział w uroczystym rozpoczęciu roku szkolnego 2026/2027 w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu. Wybór tego miejsca nie był przypadkowy – to właśnie na to bezbronne, uśpione miasto spadły pierwsze bomby niemieckiej Luftwaffe, rozpoczynając koszmar okupacji. Wcześniej, jeszcze przed ceremonią, szef rządu zapalił znicz pod pomnikiem ofiar września 1939 roku, oddając hołd kilkuset cywilom, którzy zginęli w nalotach, oraz rozmawiał z dwojgiem świadków tamtych wydarzeń – panią Anielą i panem Eugeniuszem.

Premier podkreślił, że pierwszy dzień września łączy w sobie dwa skrajne doświadczenia: radość z nowego początku w szkolnych ławach oraz bolesną pamięć o tragedii, która dotknęła cały naród. W swoim wystąpieniu zwrócił uwagę, że to właśnie w szkołach, w codziennych relacjach międzyludzkich, kształtują się postawy, które w przyszłości decydują o obliczu całego społeczeństwa. – „1 września łączy dwa ważne doświadczenia – radość z rozpoczęcia nowego roku szkolnego oraz pamięć o wybuchu II wojny światowej. Dziś powinniśmy w każdej szkole pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą do zła” – mówił do zgromadzonych uczniów i nauczycieli.

Wieluń – zapomniana tragedia, która musi pozostać w pamięci

Atak na Wieluń, dokonany o świcie 1 września 1939 roku, uznawany jest za jeden z symbolicznych początków II wojny światowej, obok bardziej utrwalonego w powszechnej świadomości ostrzału Westerplatte. Niemieckie bomby spadły na szpital, domy mieszkalne i kościoły, zabijając co najmniej 1200 osób, w większości cywilów, a centrum miasta legło w gruzach w 90 procentach. Jak zauważył premier, spór o to, które miejsce było pierwszym celem agresji, ma znaczenie drugorzędne – najważniejsze jest, abyśmy jako naród i jako wspólnota międzynarodowa nigdy nie zapomnieli, do czego prowadzi nienawiść i pogarda dla drugiego człowieka.

– „Ważne jest, aby wszędzie na świecie, tak jak jest tutaj w Wieluniu, pamiętać o tym, co do tej wojny doprowadziło, jak straszliwym nieszczęściem jest wojna i jak wielkim zadaniem każdego pokolenia jest wojny uniknąć” – powiedział Donald Tusk. Podkreślił, że pamięć o tragicznych doświadczeniach wojny powinna być dla kolejnych pokoleń moralnym kompasem, który pozwala odróżniać dobro od zła i rozpoznawać zagrożenia, zanim doprowadzą one do nieodwracalnych tragedii. To nie jest jedynie lekcja historii, ale głęboka refleksja nad naturą człowieka i mechanizmami, które prowadzą do największych zbrodni.

Apel do młodych: szacunek i reagowanie na przemoc

Premier zwrócił się bezpośrednio do uczniów, podkreślając, że to od ich codziennych wyborów zależy przyszłość Polski. Młode pokolenie nie doświadczyło okrucieństwa wojny, ale – jak zaznaczył – nie oznacza to, że jest wolne od odpowiedzialności za kształt wspólnoty, w której żyje. – „Dzisiaj, 1 września, w każdej polskiej szkole powinniśmy pamiętać, że nienawiść, pogarda, przemoc, agresja prowadzą wyłącznie do zła. To, w jaki sposób traktujecie swoich rówieśników, to, jak reagujecie na przemoc, na agresywną głupotę ma wielkie znaczenie” – apelował.

W swoim wystąpieniu szef rządu nawiązał do narastającego problemu przemocy w polskich szkołach, w tym incydentów o podłożu narodowościowym. Podkreślił, że budowanie bezpiecznej i wolnej Polski zaczyna się od drobnych, codziennych gestów: respektowania odmiennych poglądów, pomocy słabszym i odwagi w sprzeciwianiu się złu. – „Bardzo Was proszę, szanujcie się nawzajem, respektujcie swoje opinie, szanujcie nauczycieli, kłóćcie się z nimi, kiedy czujecie, że macie rację. Pomyślcie przynajmniej raz w tygodniu o tych, którzy potrzebują Waszej pomocy i postarajcie się im pomóc. To jest najpiękniejsza lekcja wychowania obywatelskiego” – zakończył swoje przemówienie premier, wywołując aplauz zgromadzonej młodzieży.

Co ta inauguracja oznacza dla Radomska i regionu?

Choć uroczystość odbyła się w Wieluniu, jej przesłanie jest uniwersalne i doskonale wpisuje się w lokalny kontekst Radomska. Nasze miasto, położone zaledwie kilkadziesiąt kilometrów od Wielunia, również pamięta o wrześniowej tragedii – wielu mieszkańców ziemi radomszczańskiej straciło życie w czasie okupacji, a lokalne cmentarze i pomniki są świadectwem tamtych wydarzeń. Dlatego słowa premiera o potrzebie pielęgnowania pamięci historycznej powinny znaleźć szczególny oddźwięk w naszych szkołach, które od lat organizują spotkania ze świadkami historii, wycieczki do miejsc pamięci i lekcje poświęcone II wojnie światowej.

Dla uczniów i nauczycieli z Radomska apel o reagowanie na przemoc i budowanie atmosfery szacunku to także ważny drogowskaz na nadchodzący rok szkolny. W naszych placówkach, podobnie jak w całej Polsce, coraz częściej dochodzi do konfliktów rówieśniczych, hejtu w internecie czy aktów dyskryminacji. Warto, abyśmy jako społeczność lokalna – rodzice, pedagodzy i samorządowcy – wspólnie zastanowili się, jak wcielić w życie słowa premiera. Może to być doskonała okazja do zainicjowania w radomszczańskich szkołach programów mentorskich, warsztatów z zakresu empatii czy szkolnych wolontariatów, które pomogą młodzieży budować zdrowe relacje i uczyć się odpowiedzialności za drugiego człowieka.

Fakty i liczby, które warto zapamiętać

• 1 września 1939 r. – niemiecki atak na Wieluń, jeden z symbolicznych początków II wojny światowej, pochłonął co najmniej 1200 ofiar.
• Centrum Wielunia zostało zniszczone w 90 procentach podczas nalotów Luftwaffe.
• Premier Donald Tusk zainaugurował rok szkolny 2026/2027 w Zespole Szkół nr 1 w Wieluniu, zapalając znicz pod pomnikiem ofiar i rozmawiając ze świadkami bombardowania.

Wystąpienie premiera w Wieluniu to nie tylko okazja do refleksji nad przeszłością, ale przede wszystkim ważny sygnał dla całego społeczeństwa, że wartości takie jak szacunek, wrażliwość i odwaga cywilna są fundamentem nowoczesnego patriotyzmu. W obliczu współczesnych zagrożeń – od wojny za wschodnią granicą po wewnętrzne podziały i agresję – przesłanie to nabiera szczególnej mocy. Pamiętajmy o nim nie tylko 1 września, ale każdego dnia, w naszych domach, szkołach i miejscach pracy, bo to właśnie od naszych codziennych postaw zależy, czy Polska pozostanie krajem wolnym, bezpiecznym i otwartym na drugiego człowieka.